.
  Zygmunt Konieczny - sylwetka kompozytora - Joanna Wnuk-Nazarowa

Zygmunt Konieczny urodził się 3 stycznia 1937 roku w Krakowie. Z miastem był związany całe swoje życie. Tu odebrał wykształcenie muzyczne, tu mieszka i pracuje twórczo po dziś dzień wierny Piwnicy pod Baranami, w której odbył się jego debiut artystyczny w 1958 r., wierny Staremu Teatrowi, dla którego napisał szereg ważnych kompozycji teatralnych, z Nocą Listopadową na czele. Laureat wielu festiwali krajowych i zagranicznych, odznaczony Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski. W roku 1999 otrzymał Polską Nagrodę Filmową tzw. Polskiego Oscara za muzykę do filmu Jana Jakuba Kolskiego. Krótka historia kina w Popielawach. Imponująco prezentuje się twórczość Koniecznego w liczbach: muzyka do ponad 50 spektakli teatralnych, około 80 filmów fabularnych, krótkometrażowych, telewizyjnych oraz kilkadziesiąt piosenek. (...) Muzyk Koniecznego rozpoznajemy po kilku taktach, a nieudane próby naśladownictwa jego stylu, rażą swoim dyletanctwem. Koniecznego nie da się podrobić. Drogą wieloletnich poszukiwań wykształcił on swój niepowtarzalny język muzyczny. Obsesyjne harmonie są wewnętrznie zniuansowane w swych relacjach, a pozornie łatwe, charakterystyczne ostinata melo-rytmiczne oparte są na skomplikowanych skalach, stanowiących specyficzne signum mistrza.

Jak pojmuje Konieczny swą rolę we współtworzeniu dzieła scenicznego?. Nie interesuje go oprawianie w piosenki, ilustrowanie zza sceny, pastisze historycznych tańców. Tego typu muzykę określa Konieczny mianem nie teatralnej, lecz do teatru pisanej. Właściwą teatralną konstruuje podobnie jak filmową: posiada ona formę otwartą, ściśle związaną ze scenicznym dzianiem się, stanowi klucz do interpretacji zdarzeń, podpiera psychiczny obraz bohatera, często operuje technika motywów przewodnich. W filmie Konieczny jeszcze bardziej kondensuje środki. Uzupełnia wizję reżysera o operatora o dodatkowy wymiar przestrzeni fizycznej - Dolina Issy Konwickieg, czy też duchowej - Klucznik Wojciecha Marczewskiego.

Szczególny rozdział w dorobku Koniecznego stanowi muzyka do dramatów Wyspiańskiego, a w szczególności do Nocy Listopadowej i Legendy II. (...). Konieczny usiłuje przełamać XIX wieczny stereotyp, zastępując śpiewaka aktorem-wokalistą. Zarówno w Nocy Listopadowej jak i w Legendzie formę scen śpiewanych określa forma tekstu, a nie odwrotnie, jak to ma miejsce w operze. Konieczny wychodzi zawsze od Słowa, w pełnej dla niego pokorze. Nie uznaje eksperymentów z dźwiękiem dla samego tylko eksperymentowania. Badacze twórczości Wyspiańskiego podkreślają jego fascynację dramatem Wagnera, który postulował współdziałanie różnych sztuk w strefie jednego dzieła, uczestniczących w jego organicznej jedności. (...) Niestety nie znalazł Wyspiański partnera wśród współczesnych mu kompozytorów, pomimo że udzielał wskazówek, podsuwał pomysły konstrukcyjne. (...). Zygmunt Konieczny odczytuje jego intencje wnikliwie, zwieńczeniem wielu prób kongenialnego uzupełnienia słowa muzyką jest Legenda, gdzie kompozytor podświadomie doszedł do techniki podobnej do tej, którą prawdopodobnie tworzono warstwę dźwiękową greckich tragedii w czasach Eurypidesa. Legenda II, uważana za nieudane dzieło Wyspiańskiego, dopiero w muzycznej realizacji Koniecznego stała się sztuką ciekawą. Kształt guasi lbretta został wykorzystany przez kompozytora w pełni - występują tu soliści i chóry, wspierane przez duży zespół orkiestrowy. Język sztuki, zarchaizowany przez Wyspiańskiego na niby słowiański, nużący w czytaniu, dzięki muzyce nabiera tonu szlachetnej prostoty. (...)

Joanna Wnuk-Nazarowa. Muzykolog. Doradca Wojewody Małopolskiego. Była Minister Kultury. Przez wiele lat Dyrektor Filharmonii im. K. Szymanowskiego w Krakowie.

Miejsce i termin koncertu

27 maja 2000 r. sobota, godz. 18.00.
Filharmonia im. Karola Szymanowskiego, ul. Straszewskiego 22

Tytuł: Wyspiański Koniecznego
Reżyseria i scenografia: Paweł Dobrzycki

Utwory:

Akropolis - Zmartwychwstanie,
Klątwa - Pochód, Pustelnik,
Legenda - Modlitwa, Po bitwie, Krak
Wyzwolenie - Chcę,
Noc Listopadowa - Pochód poległych, Demeter i Kora, Do broni!

Wykonawcy: Marta Bizoń, Lidia Bogacz, Przemusław Branny, Agnieszka Fatyga, Beata Fudelaj, Katarzyna Jamróz, Piotr Różański, Beata Wojciechowska, Jacek Wojciechowski, Tadeusz Zięba.

Orkiestra Filharmonii Krakowskiej im. Karola Szymanowskiego
Chór Filharmonii Krakowskiej im. Karola Szymanowskiego
Dyrygent: Rafał Jacek Delekta
Przygotowanie chóru: Jacek Mentel

 

Biuletyn Informacyjny Biura Prasowego Kraków 2000
Biuro Prasowe Kraków 2000; 31-005 Kraków, ul. Bracka 1; tel. (+48 12) 430 26 41, 430 26 70 fax 430 24 30; e-mail: BP@krakow2000.pl, http://www.krakow2000.pl